Dlaczego stosowanie separatora amalgamatu jest tak ważne?

Problem rtęci w środowisku naturalnym jest bardzo istotny. Rtęć, trafiająca do wody, gleby lub atmosfery, zanim osiądzie w jednym miejscu, zwykle okrąża kulę ziemską nawet 3-krotnie!

Zagrożenie wynikające z amalgamatu

Amalgamaty stomatologiczne to stopy metali, w których do 50% wagi ich składu stanowi tzw. rtęć elementarna. Ma ona postać płynu lub pary. Ponadto amalgamat zawiera także metale ciężkie, takie jak srebro, miedź, cyna i cynk.

Badania, które prowadzone są od lat w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej pokazują, że amalgamaty stomatologiczne są ważniejszym źródłem rtęci elementarnej znajdującej się w powietrzu, obok kopalni rtęci oraz fabryk, które przetwarzają rtęć bądź złoto.

separatory-amalgamatu-serwis

 

Obieg rtęci elementarnej z amalgamatu

O ile rtęć elementarna sama nie wykazuje dużego poziomu toksyczności, o tyle podczas obecności w powietrzu ulega depozycji w wodach. Z kolei bakterie bytujące w wodach: jeziorach, oceanach, rzekach, oddziałujące na rtęć elementarną odpowiadają za jej przekształcenie w procesie metylacji w tzw. metylortęć, czyli najbardziej toksyczną chemiczną postać rtęci. Cały ten proces sprawia, że rtęć z amalgamatów stomatologicznych trafia z powrotem do organizmu człowieka z organizmów wodnych, ryb, czy owoców morza.

Szkodliwość rtęci z amalgamatu

Rtęć trafia do organizmu człowieka i kumuluje się w najważniejszych narządach i tkankach, zwłaszcza w wątrobie, mózgu oraz sercu. Zatrucie rtęcią powoduje wiele zmian w organizmie, zwłaszcza:

  • Zaburzenie układu immunologicznego, co prowadzi do chorób Alzheimera, Parkinsona i choroby Hashimoto.
  • Zaburzenia funkcjonowania układów enzymatycznych.
  • Neurotoksyczność zaburzająca zmysł dotyku, smaku oraz wzroku.
  • Zakażenia układu moczowego.
  • Uszkodzenia wątroby, serca, nerek, a także możliwość uszkadzania nerwu wzrokowego.
  • Wady rozwojowe płodu, prowadzące często do poronień. Pięciokrotnie większa szkodliwość dla rozwijającego się płodu od szkodliwości dla osoby dorosłej.

Separator amalgamatu w każdym gabinecie

Obowiązek posiadania separatorów amalgamatu zgodnie z unijnymi regulacjami prawnymi, a konkretnie treścią art. 10 ust. 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/852 z dnia 17 maja 2017 roku w sprawie rtęci oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1102/2008, będzie spoczywał od 1 stycznia 2019 roku na placówkach wykorzystujących w swojej pracy amalgamat. Takie rozwiązanie niewątpliwie wpłynie na ilości niebezpiecznej rtęci w środowisku.

Każdy gabinet stomatologiczny powinien być wyposażony w separator do amalgamatu. Jest to pompa/filtr, którą w gabinecie stomatologicznym montuje się bezpośrednio do unitu stomatologicznego. Stosowanie separatora amalgamatu gwarantuje, że rtęć i inne metale ciężkie nie przedostaną się do środowiska. Separator amalgamatu skutecznie je gromadzi. Oddziela cząstki rtęci i umieszcza je w specjalnie do tego przeznaczonym pojemniku. Wychwytuje także cząstki rtęci zawartej w wodzie. Separatory amalgamatu powinny być regularnie serwisowane, aby zachowały możliwie największą skuteczność.

Amalgamat nigdy nie powinien trafić do kanalizacji. Nie może być wyrzucany z odpadami stałymi czy odpadami medycznymi. Zgodnie z zaleceniami Amerykańskiego Stowarzyszenia Stomatologii Najlepsze Praktyki Zarządzania (BMPs) odpady amalgamatu powinny być poddawane recyklingowi! Należy pamiętać o wymienianiu wkładów w separatorze amalgamatu.

Podczas wymiany separatora konieczne jest wyposażenie pracownika wykonującego tą czynność w sprzęt ochrony osobistej, w szczególności w rękawiczki, okulary ochronne, maskę oraz fartuch. Odpady z amalgamatem, także pozostały w separatorze płyn, powinny być traktowane jako zakaźne odpady medyczne.