Amalgamat to popularne wypełnienie ubytków w zębach stosowane do dzisiaj w gabinetach stomatologicznych. Ostatnio jednak coraz częściej spotkać się można się z opiniami, że zamiast amalgamatu lepiej stosować inne wypełnienia. Czym zatem jest amalgamat i jakie są jego właściwości?

Czym jest amalgamat?

Amalgamat to stop rtęci ze srebrem lub innym pierwiastkiem, najczęściej cyną, cynkiem lub miedzią. Wprawdzie amalgamat stosuje się nieprzerwanie od wieku XIX to w wieku krajach odeszło się lub powoli odchodzi od jego stosowania. Tak jest między innymi w Szwecji czy Japonii. W Polsce NFZ wciąż jednak refunduje wypełnienie plombami z amalgamatu zębów bocznych.

Separatory amalgamatu

Zalety amalgamatu

Oczywiście dużo mówi się o szkodliwości i toksyczności amalgamatu, ale ma on również sporo zalet. Przede wszystkim wypełnienie amalgamatowe jest bardzo wytrzymałe i trwałe. Ponadto amalgamat bardzo łatwa się zakłada. To także wypełnienie nietoksyczne dla miazgi i dziąseł.

Wady amalgamatu

Podstawową wadą amalgamatu jest fakt, że plomby z niego wykonane nie łącza się ze szkliwem i zębiną. W powstałe w ten sposób szczeliny mogą łatwo dostać się bakterie, które powodują powstawanie próchnicy. Poza tym wypełnienia amalgamatowe nie prezentują się zbyt estetycznie. Metaliczny kolor mocno kontrastuje z naturalnymi zębami. Kolejną wadą jest zastosowanie w tym przypadku rtęci, a więc pierwiastka szkodliwego dla ludzkiego zdrowia. Dodatkowo amalgamat niekiedy powoduje przebarwienie zębów. Na końcu warto pamiętać o tym, że amalgamat dobrze przewodzi ciepło. Z tego powodu w czasie spożywania gorącego jedzenia można odczuwać ból.

Istnieje także ryzyko defektu kosmetycznego tkanek miękkich podczas zakładania lub usuwania wypełnienia amalgamatowego. W tym czasie cząsteczki srebra mogą bowiem wnikać w śluzówki jamy ustnej, co powoduje przebarwienia. Pojawić się mogą one na wewnętrznej stronie policzka, dziąśle czy wardze. Takie zjawisko nazywa się tatuażem amalgamatowym. Wprawdzie ta zmiana nie jest szkodliwa dla zdrowia, ale ma charakter stały.

Kolejnym minusem jest utrudniona diagnostyka RTG zębów z amalgamatem. W zębie z takim wypełnieniem ubytek próchniczy, który się pod nim znajduje jest mało widoczny, zwłaszcza gdy jest niewielki. Eksperci szacują, że nawet 20% ubytków może zostać niezauważonych przy zębach z wypełnieniem amalgamatowym, co oczywiście wpływa na dalszy proces leczenia zębów.

Na koniec zostaje ekologia – amalgamat nie powinien przedostać się do kanalizacji i ścieków miejskich, dlatego w gabinetach stomatologicznych stosuje się specjalistyczne separatory amalgamatu. Cena takiego urządzenia waha się od 1500 do 6000zł i musi się on znajdować w każdym gabinecie, gdzie stosowane są wypełnienia amalgamatowe. Serwis separatora amalgamat oraz utylizacja zużytych separatorów to zadanie, które należy powierzyć specjalistycznej firmie ze względu na szkodliwą zawartość filtra.

Czy wypełnienia amalgamatowe są szkodliwe?

Klasyczne amalgamaty zwane srebrnymi wypełnieniami są stosowane w stomatologii od ponad 150 lat. To plomby starej generacji, które mogą szkodzić. Dawniej stosowani je na dużą skalę, dzisiaj wykorzystuje się je jedynie w zębach bocznych w przychodniach publicznych w ramach darmowej opieki zdrowotnej. Warto przy tym pamiętać, że od lat stosuje się amalgamat kapsułkowy typu non gamma 2, który nie uwalnia szkodliwej rtęci do organizmu człowieka.

Czy wypełnienia amalgamatowe należy usunąć?

Kwestia ta budzi sporo kontrowersji. Są osoby, które mogą wykazywać alergię lub nadwrażliwość na składniki amalgamatu dentystycznego czy rtęć, ale są to sytuacje bardzo rzadkie. Dotyczą mniej niż 1% populacji.

Amalgamat usuwa się wówczas, gdy pojawiają się objawy wskazujące na zatrucie rtęcią takie jak zmęczenie czy problemy z pamięcią. Wskazaniem do usunięcia wypełnienia amalgamatowego jest też nieszczelność plomby lub istnieje ubytku próchniczego. Na miejsce amalgamatu obecnie zakłada się na ogół wypełnienie światłoutwardzalne. Jednak gdy z zębami nic się nie dzieje, nie ma konieczności wymiany plomby na inną.